En Çok Okunan 10 Erich Fromm Eseri

Alman doğumlu Amerikalı psikanalist ve psikoloji ile toplum arasındaki etkileşimi araştıran sosyal filozof Erich Fromm. insanlığın kültürel hastalıkların çözümüne psikanalitik ilkeleri uygulayarak psikolojik olarak dengeli bir “aklı başında toplum” geliştirebileceğine inanıyordu. Toplumun tahmin edilemez dengesizlikleri de beraberinde barındırdığını hesaba katmamış olsa gerek.

Psikanalizi uygulamaya Sigmund Freud’un öğrencisi olarak başlar, ancak kısa süre sonra Freud’un bilinçsiz tahriklerle meşgul olması ve bunun sonucunda insan psikolojisindeki toplumsal faktörlerin rolünün ihmal edilmesiyle ilgili sorun yaşar. Çünkü Fromm için bireyin kişiliği, biyolojinin yanı sıra kültürün ürünüdür.

Özgürlüğün insan doğasının temel bir parçası olduğu kavramını geliştirmesi ve Sigmund Freud teorilerini sorgulamasıyla bilinen Erich Fromm benim hayat yorumlamalarımı en çok etkileyen yazarlardan biridir.

Tek tek yazmaktansa hepsini bir başlık altında toplamak istedim.

Erich Fromm En Çok Okunan Kitaplarının Özeti

Erich Fromm hem çok iyi bir psikolog hem de çok iyi bir sosyolog. Antropolog olmasını saymıyorum bile. Durum böyle olunca şunu okuyun ya da okumayın diye tavsiye vermek bana yakışmaz. Aşağıda benim okuduğum 10 Erich Fromm kitabının kısa özetleri var. Bütün düşüncelerine tamamen katılmasam da Erich Fromm adamdır, severim.

1- Psikanaliz ve Din


Kitapta tarih boyunca insan inançlarındaki değişimler bir bir ele alınıyor. Bu bölümde olan fikirlerinin çoğuna katılmasam da sevmenin doğası ile alakalı yaptığı tespitlere hayran kaldığımı itiraf etmeliyim. Bir de usavurma diye bir kavram ortaya atıyor bu kitapta Erich Fromm. İnsanların neden bir zamanlar savunduğu değerlerin arkasında durmadığını, iş fikri için mücadele etmeye geldiği zaman nasıl çil yavrusu gibi dağıldıklarını sebepleri ile açıklıyor. 

2- İtaatsizlik  Üzerine 


Kitabı okuyunca insan başka bir pencereden bakan insanların bakış açılarına ve insan beyninin muazzamlığına hayran kalıyor. 

Kitap 72 sayfa çok ince ama özgül ağırlığı epey fazla. İtaat kavramını incelemiş Erich Fromm bu kitabında. İlk 20 sayfa itaatsizlik tarihini ele almış. Bence kitabın en okunmaya değer yeri de burası. 
İtaat eden insanlar erdemli ya da itaat etmeyenler ahlaksız mı sorusunun cevabı tarihi olaylar çerçevesinde açıklamış.

 Diğer bölümler başka zamanlarda yazıldığı için biraz kopukluk olsa da okumaya değer. Kitabı okurken Erich Fromm’un Karl Marx hayranlığı göze çarpıyor. 

Son bölüm hümanist sosyalizm güzellemeleri ile dolu, her kitap gibi okunmaya değer. 

3- Özgürlükten Kaçış 


Erich Fromm özgürlükten kaçış kitabının dili bana biraz ağır geldi. Bazı yerleri dönüp tekrar okumak zorunda kaldım.

Özet olarak Erich Fromm’a göre insanların hemen hemen hepsi özgür olmak ister. Ancak özgür olmanın sorumluluğunu alabilecek kadar cesur değillerdir. Bir nevi toplumsal dayatmalardan kaçmak anlamına gelen özgürlük toplumsal dışlanmayı kaldıramayacak insanların vazgeçtiği bir eylemdir. 

4- Sahip Olmak ya da Olmak 


Erich Fromm’un en sevdiğim kitabı diyebilirim kendisi için. Sahip olmak ya da olmamak kitabı adından da anlaşılacağı üzeri bu konuyu işliyor. 
Haz, heves, eşitlik, adalet gibi konuların içinin boşaltıldığını ve bunların değerinin artık satın alma gücü ile belirlendiğini kendine has üslubu ile anlatıyor. Lafı dolandırmadan direkt adamın yüzüne yüzüne söylenen şeyleri seviyorum. 

5- Sevme Sanatı 


Gerçekten birini sevdiğinize nasıl karar veriyorsunuz? “Sensiz ben ölürüm dediğiniz herkes için gerçekten ölebilir misiniz?” cevaplarınızda ufacık tereddüt varsa siz bu işi bilmiyorsunuz diyor Erich Fromm.
Özellikle yeni evlenecek çiftlerin bu kitabı mutlaka okumalarını hayat yolculuklarına “sevme” tanımını yaptıktan sonra çıkmalarını tavsiye ediyorum. 

6- Kendini Savunan Adam


“En iyi kitapların okunması, geçmiş yüzyılların en büyük insanlarıyla konuşmak gibidir.”

Bu çok ünlü söz Descartes’a ait, benim burada demek istediğim ise Erich Fromm’u -özellikle bu kitabı- okumanın sadece ‘büyük insanla konuşmak’ değil, ‘büyük insandan birebir ders almak’ anlamına geldiği.

İyi, kötü, vicdan, haz, ahlak gibi kavramları yeniden yorumlamış Erich Fromm. Ama kitabı ilginç kılan şey 1947 yılında yazılmasına rağmen, ortaçağ’da yazılmış hissi vermesi. “Aslında Ortaçağ’da yetiştiğimi söyleyebilirim, ki bununla olumsuz bir şeyden ziyade, çok olumlu bir şeyi kastediyorum.” diyor bu durumu açıklarken…

7- Sevginin ve Şiddetin Kaynağı


Kitabı okuduktan sonra çıkardığım sonuç: Sevginin şiddetin ta kendisi olduğu. Hatta kitap “sevgi şiddetin ta kendisidir” diye bağırıyor gizli gizli. Fromm’un en büyük referansı kuşkusuz Freud. Her bölüme Freud’un düşünceleri ele alınarak başlanıyor. Ama Fromm, Freud’un değerlendirmelerinin çok azını kabul ediyor, bununla da kalmayıp açıktan giydiriyor ( En sevdiğim). Nedeni ise Freud’un terimlerle dolu bir dile kaçarak anlaşılmasını zorlaştırması ve her şeyi libido teorisine göre açıklamaya çalışması. Buradan da anlaşılacağı gibi Fromm’un dili gayet net ve kavramada zorluk çektirmeyecek nitelikte.

8- Olma Sanatı


Yetişkin yada ergen bir kişinin şu dönemde üzerinde kafa yorduğu pek çok konuyu ele alan bir kitap. Kendi kendinizi irdelemek istediğinizde, kendi düşüncelerinizi yazarak ele almak istediğinizde bu kitaptaki oto-analiz bölümünü incelemeniz size güzel bir yol haritası verebilir.

Popüler olmuş vasıfsız kişiler tarafından yazılan kitaplar yerine (ben hariç tabi) bir sosyal felsefeci ve psikanalistçi olan daha profesyonel birinin elinden çıkmış bu kitapla haşır neşir olmak bana daha akıllıca geliyor. 

9- Rüyalar, Masallar, Mitler 


From’un bilindik Yunan metinleri dahil olmak üzere, küçüklüğümüzden bu yana okuduğumuz masallardan ve bir kaç örnek rüyayla benlik ve benlik ötesini kendi yorumlarıyla açıkladığı bir eser. Psikanaliz kuramından da yararlanarak insanoğlunun rüyalarındaki ve davranışlarında ki bu karmaşık yapıyı anlamlandırmaya çalışmış. Eğer rüyalar, masallar, mitoslardan yola çıkarak iç benliğinizi keşfetmeye hazırsanız hiç sıkılmadan okuyabileceğiniz bir eser diyebilirim.

10- İnsan Olmak Üzerine


Fromm bu kitabında vahşi kapitalizm mantığını eleştiriyor. Sosyalist olmasıyla bilinen yazar makinelerin insanlara yarardan çok zarar getirdiğini savlarıyla açıklamaya çalışmış.

Erkeklerin güzel bir kadından çok iyi bir spor arabaya daha çok değer vermesi gibi bolca örneklemelerle kapitalizmin insan yaşamına olan etkisini açıklamış.

  • Bu kadar Freud demişken BURAYA,
  • Bir başka psikolojik tahlil kitabı “Kesin İnançlılar” için de BURAYA bakabilirsiniz.

Ezgi Akgül / Fosyoloji FaceBook